Pełny artykuł dostępny dla abonentów!

Zarzadzanie procesowe według normy ISO 45001:2018

22.2.2019, , Źródło: Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o.

Odpowiedzialność organizacji za zdrowie i bezpieczeństwo pracowników i osób, na które mogą wpływać jej działania jest rzeczą oczywistą z punktu widzenia systemowego podejścia do zarządzania BHP. Dlatego, zamierzonym rezultatem ustanowionego, wdrożonego, utrzymywanego i ciągłe doskonalonego systemu zarządzania BHP jest zapewnienie w organizacji bezpiecznych i zdrowych miejsc pracy oraz zapobieganie urazom i chorobom związanym z pracą.

Nowa norma – nowe podejście

Nowa norma ISO 45001:2018 nie zmienia samej intencji systemu zarządzania BHP, ujętej powyżej natomiast całkowicie zmienia podejście do niego. Jedną z kluczowych zmian, które wnosi norma ISO 45001:2018 „Systemy zarzadzania bezpieczeństwem i higieną pracy - Wymagania i wytyczne stosowania“ w porównaniu do norm PN-N-18001:2004 oraz OHSAS 18001:2007 jest podejście procesowe oraz oparte na zarządzaniu ryzykami i szansami.

Punkt 0.4 wprowadzenia normy ISO 45001:2018 zawiera wytyczne jak należy rozumieć i stosować podejście procesowe oraz oparte na zarządzaniu ryzykami i szansami. I tak:

Zastosowane w niniejszym dokumencie podejście do systemu zarządzania BHP opiera się na koncepcji Planuj – Wykonaj – Sprawdź – Działaj (PDCA).

Koncepcja PDCA jest interakcyjnym procesem wykorzystywanym przez organizacje do osiągnięcia ciągłego doskonalenia. Może być zastosowana w systemie zarządzania BHP jako całości, jak i w jego poszczególnych elementach w następujący sposób:

Planuj: określaj i oceniaj ryzyka związane z BHP, określaj szanse w zakresie BHP i inne ryzyka i szanse związane z systemem zarządzania BHP, ustalaj cele i procesy niezbędne do osiągnięcia wyników związanych z polityką BHP organizacji;

Wykonaj: wdrażaj procesy zgodnie z planem;

Sprawdź: monitoruj i mierz działania i procesy w odniesieniu do polityki i celów BHP oraz przedstawiaj i raportuj wyniki;

Działaj: podejmuj działania w celu ciągłego doskonalenia wyników w zakresie BHP w celu osiągnięcia zakładanych rezultatów.

Czym jest proces BHP

Proces zgodnie z normą ISO 45001:2018 definiujemy jako:

zbiór działań wzajemnie powiązanych lub wzajemnie oddziałujących, które wykorzystują wejścia procesu do dostarczenia zamierzonego rezultatu“

Dr Zofia Pawłowska i dr Małgorzata Pęciłło w publikacji „Doskonalenie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy z uwzględnieniem wymagań i wytycznych normy międzynarodowej ISO 45001“ wyjaśniają podejście procesowe w sposób następujący:

Proces w rozumieniu normy ISO 45001 to proces organizacyjny lub inaczej proces zarządzania. Proces ten może obejmować swoim zasięgiem każdą sekwencję działań realizowaną w przedsiębiorstwie, a więc zarówno działania związane z przetwarzaniem przedmiotów materialnych (procesy produkcyjne), jak i niezwiązane bezpośrednio z wytwarzaniem wyrobów lub usługi, czyli procesy nieprodukcyjne.

I dalej…

Procesy elementarne łączą się ze sobą tworząc procesy przekrojowe, czyli procesy, w realizacji których uczestniczą różne komórki organizacyjne, te zaś z kolei łączą się ze sobą tworząc sieć (łańcuch) procesów. Zarówno w procesie przekrojowym jak i w sieci procesów elementarnych właściciel jednego procesu może być jednocześnie klientem w stosunku do poprzedniego procesu oraz dostawcą w stosunku do kolejnego procesu, natomiast wyjście w jednym procesie może być wejściem w kolejnym, następującym po nim.

Najwyższe kierownictwo powinno określić, które procesy wynikające, między innymi, z kontekstu organizacji, potrzeb i oczekiwań zainteresowanych stron, celów i polityki BHP powinny zostać ustalone biorąc pod uwagę nie tylko wymagania normy. Następnie, procesy ustalone przez najwyższe kierownictwo mogą być określone jako istotne, wymagające formalnego udokumentowania. Rozważając tę kwestię należy wziąć pod uwagę m.in.:

  • wielkość organizacji, ilość lokalizacji;

  • rodzaj prowadzonej działalności, biorąc pod uwagę np. kategorie ryzyka i stopy procentowe składki na ubezpieczenie wypadkowe;

  • złożoność procesów i powiązań między nimi, np. funkcjonujący zintegrowany system zarzadzania;

  • znaczenie procesów np. procesy innowacyjne i projektowe;

  • indywidualna odpowiedzialności za wyniki np. odpowiedzialność kierownictwa za stan BHP, ilość wypadków itp.

Norma ISO 45001:2018 w punkcie 4.4 System zarządzania BHP wymaga aby:

Organizacja powinna ustanowić, wdrożyć, utrzymywać i ciągle doskonalić system zarządzania BHP, w tym niezbędne procesy i ich wzajemne oddziaływania, zgodnie z wymaganiami tego dokumentu.

Niestety sama norma ISO 45001:2018 nie określa wprost wymagań dla procesów funkcjonujących w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy, tym bardziej że dla znacznej grupy osób zajmujących się zawodowo tematyką BHP podejście procesowe i wymagania z tym związane to zagadnienie zupełnie nowe.

Pomocną w tym zakresie staje się norma ISO 9001:2015 systemy zarządzania jakością, w której punkt 4.4.1 dotyczy wymagań funkcjonowania systemu zarządzania łącznie z potrzebnymi procesami i ich wzajemnym oddziaływaniem.

Wykorzystując normę ISO 9001:2015 na potrzeby systemu zarządzania BHP wymagania dotyczące procesu BHP mogą przedstawiać się następująco:

Organizacja powinna określić procesy potrzebne w systemie zarządzania BHP i ich zastosowanie w organizacji oraz powinna:

  1. określić wymagane wejścia i oczekiwane wyjścia z tych procesów;
  2. określić sekwencję tych procesów i ich wzajemne oddziaływanie;
  3. określić i stosować kryteria i metody (uwzględniając monitorowanie, pomiary i powiązane wskaźniki efektów działania) potrzebne do zapewnienia skutecznego przebiegu i nadzorowania tych procesów;
  4. określić zasoby potrzebne dla tych procesów i zapewnić ich dostępność;
  5. przypisać odpowiedzialność i uprawnienia w tych procesach;
  6. uwzględnić ryzyka i szanse, które określono zgodnie z wymaganiami;
  7. oceniać te procesy i wdrażać wszelkie zmiany niezbędne do zapewnienia, aby procesy te osiągały zamierzone wyniki;
  8. doskonalić procesy i system zarządzania BHP.

Praktycznie proces BHP można określić i udokumentować tworząc tzw. Kartę procesu zawierającą między innymi:

Cel i zakres procesu

  • - określ cel procesu i jego zamierzony rezultat

Definicje

  • - ustal definicje mające zastosowanie w procesie wynikające z: normy ISO 45001:2018 i innych; wymagań prawnych i innych wymagań;
  • - określ skróty i terminy / nazewnictwo branżowe

Wymagania i kryteria

  1. określ wymagania prawne i inne mające zastosowanie dla funkcjonowania procesu np.:
    • - norma ISO 45001:2018;
    • - wymagania prawne w tym mi.n. Kodeks pracy; Rozporządzenia branżowe;
    • - wymagania wewnętrzne organizacji / korporacyjne;
    • - wymagania Klienta / dla firm zewnętrznych;
    • - kryteria i zasady doboru ŚOI;
    • - zasady / metodyka oceny ryzyka.

Odpowiedzialności / obowiązki / uprawnienia

a) ustal odpowiedzialności / obowiązki / uprawnienia dla :właściciela procesu; realizujących proces; nadzorujących proces.

Zasoby

a) ludzkie / kompetencje / świadomość takie jak:

  • - wymagane szkolenia / instruktaże BHP;
  • - ustalone kwalifikacje zgodnie z kartami / matrycami kompetencji;
  • - ustalony zakres obowiązków i uprawnień zgodnie z opisem stanowiska pracy;
  • - świadomość wkładu kadry i pracowników w skuteczność realizacji procesu oraz konsekwencji niezgodności z wymaganiami.

b) infrastruktura / materiały / środki

  • - maszyny, urządzenia techniczne, wyposażenie stanowisk pracy spełniające wymagania prawne (np.: CE, Deklaracja zgodności, UDT)
  • -
 

Używamy plików cookie, żeby ciągle poprawiać jakość witryny.
Dowiedz się więcej.